Stół z klinkieru

Miejski budynek mieszkalny w północnej dzielnicy miasta Bonn: projektując ciągłą sekwencję „zamknięta fasada – westybul – otwarta klatka schodowa – mieszkania” architekt Uwe Schröder chciał uzyskać subtelne zestawienie przestrzeni publicznych, półpublicznych i prywatnych. Obiekt wyróżnia się koncepcją architektoniczną i poziomem wykonawczym.

Na skraju obszaru chronionego, jakim jest północne śródmieście powstał budynek mieszkalny dla 11 rodzin. Ulica, przy której się on znajduje jest niewielką ulicą wylotową z dzielnicy zamieszkałej przez bardzo różne grupy społeczne. Rejon wokół niej jest zabudowany głównie kamienicami z okresu Gründerzeit (czyli z początku lat 70. XIX w.) i mniej lub bardziej udanymi „plombami” z czasów późniejszych. Opisywany obiekt jest również takim wypełnieniem, zamykającym jedną z dwóch luk w zamkniętych pierzejach.

Elewacja: cegła i tynk

Chociaż prace projektowe nad obiektem były przerywane przez liczne sprzeciwy i uwagi miejskich władz budowlanych, to nie widać po nim zmian i przeróbek. Architektowi udało się zaprojektować precyzyjną budowlę, wyróżniającą się z otoczenia. Mimo tego dom nie może być postrzegany jako obce ciało w szeregu innych budynków – przeciwnie: staje się miarą, według której oceniać należy sąsiednie kamienice.

Schröder zaprojektował połączenie elewacji z cegły i tynkowanej; swój koncept obrazowo nazwał „otynkowanym pudełkiem na odwróconym stole”. Klinkierowy cokół jest tutaj blatem stołu, cztery narożne klinkierowe ryzality (dwa od frontu i dwa od tyłu) tworzą nogi. „Wieże” od strony ulicy są połączone murem na wysokości parteru. W murze frontowym znajduje się też zakratowane wejście do budynku. W ten sposób powstała architektoniczna wizja, która niejako parafrazuje temat zamieszkałego miejskiego muru: przez bramę wchodzi się do otwartego westybulu, który dalej zmienia się w obiegające dwie kondygnacje podcienia. Z podcieni wychodzi klatka schodowa o charakterze galerii.

Jednoznaczny podział fasad staje się jeszcze wyraźniejszy dzięki tak dużej odmienności zastosowanych materiałów oraz ich barwnym kontrastom: ciemnego klinkieru, szarego tynku i ram okiennych w kolorze naturalnym oraz metalowych krat przy wejściu.

Mieszkania

Socjalny skład mieszkańców dzielnicy skłonił architekta do zaprojektowania pięciu różnych typów mieszkań. Lokale i apartamenty parterowe z podwójnymi tarasami nadają się zwłaszcza dla osób samotnych, „singli”. Etage noble (1 piętro) rozciąga się wprawdzie na dwie strony, ale znajduje się tu tylko jedno mieszkanie, które jest odpowiednie dla rodziny lub większej wspólnoty. Do centralnego pomieszczenia z wydzieloną częścią kuchenną ciągnącego się przez całą długość budynku przylegają dwie łazienki i cztery kwadratowe pokoje, mieszczące się w narożnych wieżach.

Mieszkania na dwóch wyższych kondygnacjach mają wielkość połowy tego niższego i zamiast jednego dużego tarasu, jaki na pierwszym piętrze tworzą wystające pomieszczenia parterowe, posiadają jedynie loggie.

Wykończenie mieszkań to przede wszystkim dębowe drewno: parkiety, drzwi i ramy okienne oraz jasnoszare tynki. Taki wystrój dobrze komponuje się z nobliwym charakterem obiektu. Nawet trapezowaty ogród i starannie wykonany szyb windy do podziemnego garażu nawiązują do całego domu.

Koncepcja mieszkania

Według Uwe Schrödera zasadnicze znaczenie dla jakości mieszkania ma koncepcja „wewnętrznej przestrzeni publicznej”, będąca motywem przewodnim jego twórczości. Architekt w swoich budowlach projektuje obszary graniczne pomiędzy przestrzenią publiczną i prywatną, służące komunikacji i spotkaniom mieszkańców. Również i w tym domu stworzył on sekwencję pomieszczeń, które w miarę przesuwania się w głąb, nabierają coraz intymniejszego charakteru: wejście, westybul, otwarta klatka schodowa, mieszkania.

Fasada od strony ulicy staje się niezwykle plastyczna, a to dzięki funkcjonalnemu i estetycznemu zgromadzeniu budowli wokół wewnętrznego dziedzińca i dzięki grze światła i cieni. Nadaje to też płaskiej fasadzie przestrzenności.

Projekt architektoniczny nabiera znaczenia wyższego rzędu: atrium na parterze, podcienia galerie i otwarta klatka schodowa są nie tylko obszarami funkcjonalnymi, gdzie mieszkańcy mogą się spotkać, lecz ich „łupinowata” lokalizacja sama dowodzi ich funkcji. Przestrzeń publiczna domu staje się widoczna niczym na scenie. Same mieszkania nie imponują wprawdzie wielkością przeszklonych powierzchni, za to komfortowe wnętrza o doskonałych proporcjach dobrze chronią lokatorów i ich prywatność.

Zobacz w PDF