Stare cegły na nowe domy

Dzisiaj rzadko już wykorzystuje się do produkcji klinkieru tradycyjne piece komorowe. Jednym z bardzo nielicznych zakładów, gdzie funkcjonują takie urządzenia, jest klinkiernia „Ołdrzychów” w Nowogrodźcu. Ta unikalna technologia to wynik bogatej tradycji ceramicznej regionu bolesławieckiego – Mekki polskiej ceramiki.

Technologia

Klinkiernia  powstała  w latach  osiemdziesiątych  XIX wieku.  W tamtym  czasie  zakład  reprezentował  przeciętny standard technologiczny pod względem wypału, jednak od samego początku tamtejsi ceramicy potrafili wykorzystać niezwykłe walory gliny ze złoża „Słowiany”. Jej właściwości umożliwiały uzyskiwanie szerokiej palety barw cegieł. Z czasem klinkiernia została wyposażona również w dodatkowy piec Hoffmana (z tzw. płomieniem kroczącym) jednak okazało się, gotowy produkt nie był tak dobry jak ze starych pieców komorowych.

We współczesnej ceramice budowlanej tradycyjne piece komorowe to prawdziwe unikaty. Jest to związane z wysokimi kosztami eksploatacji i długim cyklem produkcyjnym, trwającym ponad dziesięciokrotnie dłużej niż w nowoczesnych piecach tunelowych. Wypalanie produktów w piecach komorowych trwa 14 dni i polega na ciągłym podnoszeniu temperatury standardowym węglem przez okrągły tydzień, aż do uzyskania temperatury o połowę wyższej niż ta, która jest niezbędna dla innych glin stosowanych w produkcji ceramiki budowlanej.

Wyroby

W tak wysokiej temperaturze powstaje wyrób o bardzo silnym spieku, niskiej nasiąkliwości i wysokiej wytrzymałości  na  ściskanie,  która  wynosi  około  45  MPa. Kolorystyka produktów jest zróżnicowana, gama barw rozciąga się od jasnych kolorów ceglastych do ciemnych brązów, zbliżonych do grafitu. Różnorodna kolorystyka jest wynikiem składu gliny i właściwości technologicznych procesu produkcyjnego. Piece komorowe tradycyjnie opalane węglem nie gwarantują równomiernego rozłożenia temperatur w trakcie długiego procesu produkcyjnego. Z jaśniejszymi kolorami zaś związana jest nieodłącznie nieco wyższa nasiąkliwość (wynosi ona ok. 5%) oraz nieco niższa wytrzymałość na ściskanie: zamiast 45 Mpa cegły wytrzymują „tylko” 37 MPa. Wytrzymałość najciemniejszych cegieł i kształtek brązowych, a nierzadko i grafitowych, przekracza znacznie wytrzymałość 45 MPa i posiada nasiąkliwość poniżej 4%. Towary są paletyzowane według kolorów, co wiąże się ściśle z ich parametrami technicznymi, a zarazem jest wskazówką dla kupującego, pragnącego dobrać odpowiedni kolor mozaiki klinkierowej.

„Ręczna produkcja”

W  nowogrodzkiej  klinkierni  większość  procesów produkcyjnych  odbywa  się  tak  jak  100  lat  temu. Zatrudnienie przy takiej linii produkcyjnej jest zbliżone do nowoczesnych klinkierni, a otrzymywana ilość masy produkcyjnej jest ponad dziesięciokrotnie niższa niż w nowoczesnych klinkierniach. Dlatego każdy wyrób klinkierni „Ołdrzychów” to dzieło bez mała rąk ludzkich, wypieszczone dotykiem ludzkich dłoni, a nie wyliczone, tak jak to ma miejsce w zakładach ceramicznych sterowanych komputerowo. Specyfika  ciągu  technologicznego  to  jednocześnie atut klinkierni; może się ona z łatwością dostosować do wyjątkowych wymagań, jakie przed produktami stawia renowacja zabytków. W zakładzie w krótkim czasie może powstać każda kształtka, która zarazem wygląda tak, jakby została wyprodukowana przed 100 laty. W magazynach klinkierni znajduje się kilka tysięcy różnych form do pras, według których produkowano klinkiery. Każda z tych form może zostać użyta ponownie. Można też według wzoru odtworzyć każdą kształtkę. W stałej ofercie handlowej klinkierni znajduje się ponad 30 produktów, cegieł i kształtek klinkierowych oraz różnorodnych elementów małej architektury, w tym stopnic klinkierowych, podokienników, płytek tarasowych i elewacyjnych.

Produkt wyzwanie

Dla architekta i inwestora, a także dla wykonawcy, konserwatora i handlowca oferta klinkierni to wyzywający produkt. Dla projektanta i inwestora to oferta, której każdy element można sobie wyobrażać w dowolnym układzie  i rozwiązaniu:  w elewacji  budynku,  w małej architekturze, jako element upiększający małą lub dużą budowlę, a nawet rustykalny element wystroju wnętrza dla konesera.

W tym ostatnim zakresie klinkiernia wyspecjalizowała się w przygotowaniu gotowych zestawów klinkieru do obudowy kominków. „Stara ceramika ze „starej klinkierni” to wdzięczny element do upiększenia elewacji nowego domu mieszkalnego czy wnętrza instytucji publicznej. Znakomicie komponuje się ze zwykłą czerwoną cegłą klinkierową, kontrastując z nią kolorem, niepowtarzalnym naturalnym połyskiem „redukcji tlenowej” i rustykalną fakturą. Natomiast dla wykonawcy poszukującego trwałych produktów, cegły z „Ołdrzychowa” to wypróbowany materiał na infrastruktury kanalizacyjne, konstrukcje hydrotechniczne oraz inne narażone na agresywne czynniki chemiczne

Zobacz w PDF