Metody układania bruku klinkierowego

Na polskim rynku, powszechnie i niezależnie od rodzaju nawierzchni brukowej (beton, granit,  klinkier)  stosuje  się  w  większości  przypadków  jeden  rodzaj  podbudowy: podbudowa z kruszyw z podsypką piaskowo cementową. Przyzwyczajenie to pozostało (przypuszczenie autora) z lat „wesołej twórczości” kiedy to nie było dostępnych innych materiałów a i z dostępnością wymienionych wyżej bywało różnie.

Rozwiązanie to jednak nie w każdym przypadku jest właściwe i w wielu przypadkach to właśnie  tak  wykonana  podbudowa  jest  powodem  problemów  z  użytkowaniem  i utrzymaniem  nawierzchni.  Jaka  jest  zatem  alternatywa? 

Jak  wykonać  podbudowę  i jakich użyć materiałów by wykonana konstrukcja i nawierzchnia były trwałe i estetyczne? Poznajmy  zatem  i  porównajmy  możliwe  do  zastosowania  technologie,  ale  nim przejdziemy  do  szczegółowych  rozwiązań  zapoznajmy  się  z  podstawowymi wymaganiami stawianymi tego typu konstrukcjom i typowemu przekrojowi drogi. Każda droga jak mówi powiedzenie „gdzieś prowadzi”, ale by po niej bezpiecznie mogli poruszać się piesi, rowery oraz pojazdy mechaniczne oraz by przede wszystkim była trwała musi zostać właściwie zaprojektowana a następnie wykonana.

Warto uzmysłowić sobie, że nośność tego typu konstrukcji nie zależy jedynie od wytrzymałości nawierzchni ale głównie od konstrukcji ich podbudowy. Nawet najmocniejszy materiał nawierzchni ulegnie zniszczeniu pod wpływem relatywnie małych obciążeń jeśli nie zapewnimy mu odpowiednio nośnej podbudowy. W  przekroju  budowy  każdej  takiej  konstrukcji  wyodrębnić  można  pewnego  rodzaju warstwy -są to:

• nawierzchnia-w skład której wchodzi warstwa utwardzona (np. bruk klinkierowy) oraz podsypka
• podbudowa w skład której wchodzą warstwa (lub warstwy) podbudowy zasadniczej oraz jeśli jest to konieczne np. ze względu na małą nośność podłoża rodzimego, warstwy podbudowy pomocniczej oraz warstwa odsączająca.

W zależności od rodzaju konstrukcji (droga, plac, podjazd , ścieżka itp.) sposobu ich wykorzystania stosuje się trzy podstawowe metody budowy:

metoda sztywna zakłada, że warstwa nośna wchodząca w skład podbudowy zasadniczej jest wykonana jako sztywna (np. płyta betonowa o grubości 15-20cm lub warstwa kruszywa bądź gruntu stabilizowana cementem) a przestrzenie między kostkami bruku wypełnione są wysoko wytrzymałą zaprawą komponentową do spoinowania bruku np. na bazie żywic epoksydowych.

Tego  typu  podbudowę  wykonuje  się  w  sytuacji  gdy  przewidywane  jest  długotrwałe bardzo  duże  obciążenie  konstrukcji  (np.  przy  ruchu  samochodów  ciężarowych).  Do spoinowania   nawierzchni  konieczne  jest  tu  zastosowanie  wysoko  wytrzymałej  ze względu  na  obciążenia  oraz  szczelnej  spoiny,  która  zagwarantuje  szczelność nawierzchni. W sytuacji gdy na skutek nieszczelności spoiny, pod nawierzchnię dostanie się woda, po jej zamarznięciu będzie dochodzić do niszczenia i odspajania nawierzchni (zjawisko doskonale nam znane z naszych dróg).

metoda półsztywna zakłada, że wszystkie warstwy podbudowy (podsypka, podbudowa zasadnicza oraz jeśli to konieczne podbudowa pomocnicza) są wykonane z kruszyw łamanych różnych frakcji oraz, że przestrzenie między kostkami bruku wypełnione są zaprawą do spoinowania bruku. W metodzie tej dopuszczalne jest również wykonanie warstwy podsypki jako warstwy kruszywa stabilizowanego cementem (np. piasek mieszany z cementem).

Ten typ podbudowy wykonuje się w sytuacji gdy przewidywane jest średnie obciążenie konstrukcji  (np.  przy  ruchu  samochodów  osobowych). 

Ważnym  szczegółem  jest,  by zastosowane tu kruszywa były kruszywami drogowymi (łamanymi), ponieważ tylko takie kruszywa  da  się zagęścić.  W  warstwie  podsypki  jest  dopuszczalne  zastosowanie wspomnianej wcześniej mieszanki piasku i cementu ale narzuca nam to konieczność użycia  szczelnej  spoiny  (trzeba  się  liczyć  z  tym,  że  warstwa  podsypki  piaskowo cementowej  przy  nieszczelnej  spoinie zatrzyma  nam  wodę,  która  po  zamarznięciu będzie odspajała nawierzchnię).

Kolejnym następstwem zastosowania takiej podsypki to wykwity które będą powstawać na nawierzchni i utrzymywać się w miejscach osłoniętych i  zacienionych  (w  miejscach  gdzie  nie  są  wyeksponowane  na  działanie  słońca  i deszczu). Polecanym w tym miejscu materiałem są wodoprzepuszczalne zaprawy do układania bruku zwane też zaprawami drenażowymi.

metoda elastyczna zakłada, że wszystkie warstwy podbudowy (podsypka, podbudowa zasadnicza oraz jeśli to konieczne podbudowa pomocnicza) są wykonane z kruszyw różnych frakcji (wielkości ziaren) oraz, że przestrzenie między kostkami bruku wypełnione są drobną frakcją kruszywa.

Metoda elastyczna -to najstarsza znana metoda budowy dróg. Może być stosowana pod każdy rodzaj obciążenia: ruch pieszy, rowerowy, samochodów osobowych i ciężarowych. Zmienna jest  w  zależności od powyższego jedynie miąższość  warstw. Przy „słabym” podłożu w celu zmniejszenia grubości warstw stosuje się przeplatanie poszczególnych warstw   geowłókninami  (rodzaj  mat  które  „zbroją”  konstrukcję  drogi,  zapobiegają osiadaniu  podłoża  będąc  jednocześnie  przepuszczalne  dla  wody).

 W  metodzie  tej warstwa nawierzchnie jest w żaden trwały sposób związana na sztywno z podłożem. Kostki utrzymują się na zasadzie wzajemnego klinowania. Nie próbuje się w tej metodzie w żaden sposób „walczyć” z wodą. Woda opadowa przenika między spoinami bruku następnie przesącza się przez warstwy podsypek żwirowych aż do gruntu rodzimego poniżej poziomu przemarzania. Konstrukcja ta ma dodatkowo tę  zaletę,  że  w  każdej chwili nawierzchnię można rozebrać i wykorzystać materiał w innym miejscu bez jego uszkodzenia i strat. Dodatkowo w sytuacji uszkodzenia lub trwałego zabrudzenia kostki, można ją po prostu wyjąć i obrócić. W metodzie tej nie stosuje się w żadnej z warstw cementu dzięki czemu konstrukcja zachowuje swoje wodoprzepuszczalne własności a na powierzchni bruku nie pojawiają się wapienne wykwity.

Metoda  ta  jest  zalecana  jako  najlepsza  pod  nawierzchnie  z  bruku  klinkierowego  przy wykonywaniu tarasów, ścieżek, podjazdów oraz wszędzie tam gdzie pozwalają na to warunki wodno-gruntowe.

Opisane wyżej metody układania bruku klinkierowego zakładają, że zaczynamy prace na gruncie -od podstaw. Co jednak w sytuacji gdy jakaś forma podbudowy już istnieje -np. istniejący taras, chodnik czy podjazd wykonany wstępnie jako płyta betonowa?

O tym w jaki sposób mocować nawierzchnie z bruku i jakie materiały zastosować na tego typu podłożach, a także o tym jak w trwały sposób obłożyć schody żelbetowe brukiem klinkierowym przeczytają Państwo w następnym numerze „Ceramiki”.

Zobacz w PDF