Wypalane wyroby z surowców glinianych są tak stare jak cywilizacja człowieka – tak twierdzą fachowcy z tej branży.Pod koniec epoki lodowcowej na terenach Europy lub Azji zauważono, że niektóre gliniaste podłoża pod wpływem działania wysokiej temperatury z
Wypalane wyroby z surowców glinianych są tak stare jak cywilizacja człowieka – tak twierdzą fachowcy z tej branży.Pod koniec epoki lodowcowej na terenach Europy lub Azji zauważono, że niektóre gliniaste podłoża pod wpływem działania wysokiej temperatury zmieniają się w zupełnie nowe skały. Z chwiląopanowania techniki rozpalania ognia ludzie próbowali wypalaćpierwsze figurki i pierwowzory naczyń użytkowych.
Krótka historia cegły i dachówki
Najpowszechniejszy do dziś materiał budowlany – cegłę pełną – zaczęto produkować w czasach starożytnych w miastach północnych Indii. Cegły te, formowane ręcznie, wypalane w stosach, a później w prymitywnych piecach, osiągały bardzo wysoką jakość. Do dziś zachowały się dobrze zachowane ruiny ostropowo-tarasowych świątyń w Mezopotamii, zaś w ruinach ogromnego (jak na tamte czasy) miasta Mohendżo Daro odkryto ściany domów oraz nawierzchnie ulic i systemy kanałów wodociągowych i sanitarnych z wypalonej cegły wykonane 2500 lat p.n.e.
Starożytni Rzymianie w swoich budowlach miejskich w miejsce dotychczas stosowanego kamienia również chętnie zaczęli używać cegły palonej. Łączyli mury z płaskich cegieł przy pomocy zaprawy wapiennej, którą otrzymywali z pyłów wulkanicznych czynnego wulkanu Wezuwiusz.
Oni też jako pierwsi zastosowali do krycia niezbyt stromych dachów dachówki ceramiczne o półcylindrycznym lub stożkowatym kształcie. Układali naprzemiennie na ołaceniu wklęsłe dachówki („mniszki”) i nakrywali je od góry dachówkami wypukłymi, zwanymi „mnichami”, stosując dodatkowo zaprawę do uszczelnienia styków. Dachy te, choć ogniotrwałe, były bardzo ciężkie i z tego powodu wymagały dużych przekrojów drewna do konstrukcji więźby.
Cała południowa Europa do dziś stosuje ten rzymski wynalazek, a niezliczoną liczbę zabytkowych budowli (głównie sakralnych) z takimi dachami można spotkać od Bułgarii, Grecji i Wschodniej Turcji po Hiszpanię.Ciężkie pokrycia ewaluowały w kierunku dachówek płaskich, naśladujących rybie łuski (tzw. karpiówka) albo układanych podwójnie (w koronkę). Dachówki takie miały już często szkliwioną powierzchnię.
Produkcja masowa cegły i dachówki różnych typów była pierwszym przykładem normalizacji wymiarowej w technice. Wymiary dostosowano do optymalnych grubości umożliwiających wypał wyrobów, a także do ergonomii montażu. Współczesne wyroby niewiele różnią się pod tym względem od swoich starożytnych i średniowiecznych wzorców.
Współczesność
Współczesne dachówki ceramiczne produkowane są jako różne modele: karpiówka, holenderka (esówka), zakładkowa, marsylka, klasztorna, rzymska oraz różnego rodzaju gąsiory. Produkowane są w różnych kształtach i kolorystyce, którą otrzymuje się z naturalnie wypalanych surowców lub z nakładania różnokolorowych angob.
Dachówki po wstępnym wyformowaniu w prasach pasmowych dotłacza się w celu nadania ostatecznego kształtu i elementów montażowych, jak np. dolnego zaczepu (tzw. noska) do łat. Do tego celu używa się różnego rodzaju pras mimośrodowych bębnowych lub sankowych. Obecnie sama produkcja jest zmechanizowana i zautomatyzowana.
Dachówka klinkierowa
W latach 2001-2003 w Ceramice Tarona w Tarczynie k. Warszawy opracowano technologię produkcji nowego płaskiego pokrycia ceramicznego, cechującego się wysokimi parametrami technicznymi i jakościowymi.
Wykorzystano tu technologię stosowaną dotychczas do produkcji płytek elewacyjnych i kształtek klinkierowych. Polega ona na formowaniu wyrobów z masy o wilgotności 4-6% w metalowych formach. Takie formowanie w prasach hydraulicznych zapewnia powtarzalność wymiarów, pozwala na kształtowanie dachówek cienkościennych o średniej grubości 7,5 mm i nadają im fakturę imitującą kamień naturalny typu „łupanka”.
Dachówki w stanie surowym można dekorować różnymi powłokami kolorystycznymi, jak szkliwa czy angoby, czy też wypalać jednokrotnie w piecu tunelowym rolkowym, opalanym gazem ziemnym, w cyklu 70-90 min. Otrzymuje się wówczas dachówki praktycznie nienasiąkliwe i nieprzesiąkliwe, mrozoodporne, o wysokiej wytrzymałości na zginanie, no i 3-4-krotnie lżejsze niż tradycyjne dachówki.
Wspomniane zalety użytkowe, montażowe i estetyczne, a także wynikająca z nich ekonomika konstrukcji więźby dachowej czynią z klinkierowych dachówek interesującą propozycję.
Dachówki klinkierowe mają kształty:
– kwadratu o wymiarach 300 x 300 mm z jednym zaokrąglonym bokiem i czterema otworami montażowymi do krycia podstawowego,
– prostokąta 600 x 300 mm i 400 x 200 mm do wyłożeń pasów przyrynnowych oraz kalenicowych, które dzieki temu nie wymagają stosowania kosztownych gąsiorów
– prostokąta 430 x 135 mm do wyłożeń koszowych oraz wszelkiego rodzaju wyobleń.
Dachówki z rzędu górnego zachodzą na dolny o 3,5 do 7,5 cm (w zależności od kąta pochylenia połaci dachowych).
Na dzień dzisiejszy walidowane są cztery dachy z klinkierowych dachówek; sprawdza się system układania, montażu, obróbki oraz wytrzymałość w czasie.Przygotowywane są wszystkie niezbędne instrukcje, jak też wykonywane są badania kontrolne w celu otrzymania certyfikatu jakości znaku B, uprawniającego do znakowania wyrobu Znakiem Bezpieczeństwa.
Firma planuje uruchomienie produkcji dachówek klinkierowych w czwartym kwartale br. Dachówki będą dostosowane kolorystycznie do innych wyrobów Ceramiki Tarona: płytek elewacyjnych, parapetów, stopnic czy płytek podłogowych.
Wzwiązku z coraz szerszym zainteresowa-niem renowacją zabytkowych budowli oraz wznoszenia nowych budynków z elementami architektury zabytkowej Ceramika Przyborsk uruchomiła i rozwinęła produkcję kształtek renowacyjnych szkliwionych i nieszkliwionych, niezbędnych do odtworzenia ubytków na obiektach objętych ochroną zabytków. Kształtki mogą być produkowane także na bazie mas lejnych, a często są ręcznie formowane. Ręczna produkcja jest wymuszona bardzo skomplikowanymi nieraz kształtami. W większości są to rzadkie wzory, odtwarzane i produkowane na indywidualne zamówienia. Na uwagę zasługuje bardzo szeroka paleta kolorów gotowych kształtek.
Wzory najczęściej odtwarzane są na podstawie starych, oryginalnych elementów, wymontowanych (wykutych) z odnawianych obiektów lub też na podstawie szczegółowych rysunków i dokumentacji technicznej. Zróżnicowanie kształtów (kształtki rolkowe, trapezowe, klinowe, wielokątne, głowice kolumn itp.), ich niewielkie ilości oraz rzadka powtarzalność wymaga indywidualnego wykonania form, oprzyrządowania, przygotowania surowca, odpowiedniego suszenia oraz wypału. Różnorodność kształtów, ilość, wielkość oraz kolorystyka odtwarzanych elementów praktycznie nie mają ograniczeń. Wykonane elementy charakteryzują się wysoką jakością wykonania przy zachowaniu bardzo dobrych parametrów technicznych.
